Hangi uzmana gideceğiniz, neyi gözlemlediğinize bağlıdır. Duyusal hassasiyetler, ince motor ve öz bakım güçlükleri için ergoterapi; kaygı, öfke ve davranışsal zorlanmalar için psikolojik destek iyi bir başlangıçtır. Çoğu çocukta bu alanlar iç içedir. Therability'de Psikolog ve Ergoterapist Beyza Uluğturhan Gökdağ, çocuğunuzu tek bir değerlendirmede her iki açıdan ele alır; iki ayrı merkeze gitmeniz gerekmez.
Belirtiye göre nereden başlanabilir?
Aşağıdaki tablo, gözlemlerinizi doğru destek alanıyla eşleştirmenize yardımcı olmak için hazırlandı. Birçok çocukta birden fazla alan birlikte ele alınır.
| Çocuğunuz… | Nereden başlanabilir? | Neden? |
|---|---|---|
| Sese, dokunmaya, kıyafet etiketine aşırı tepki veriyor; ya da sürekli zıplıyor, dönüyor, çarpıyor | Ergoterapi (duyu bütünleme değerlendirmesi) | Duyusal işlemleme ve günlük yaşama etkisi ergoterapinin uzmanlık alanıdır |
| Kalem tutmakta, makas kullanmakta, düğme iliklemekte, giyinmekte zorlanıyor; çok sakar | Ergoterapi | İnce motor, görsel-motor ve öz bakım becerileri |
| Çok az çeşit yiyor, belirli dokulara öğürüyor | Ergoterapi (duyusal ve oral-motor değerlendirme); yemek saatleri gerginliğe dönüştüyse psikolojik destek | Dokuya, kokuya ve ağız içi hassasiyete bağlı yemek seçme çoğu zaman duyusal temellidir |
| Yaşına göre az konuşuyor veya söyleneni anlamakta zorlanıyor | Gelişimsel değerlendirme | Dil gelişimi; oyun, iletişim ve sosyal becerilerle birlikte ele alınır |
| Göz teması az, ismine tepki vermiyor, tekrarlayıcı davranışları var | Gelişimsel değerlendirme ve ergoterapi | Sosyal iletişim, oyun ve duyusal özellikler birlikte değerlendirilir; aileye net bir yol haritası sunulur |
| Dikkatini toplayamıyor, yerinde duramıyor, dürtüsel; okulda zorlanıyor | Psikolojik destek ve ergoterapi | Dikkat, organizasyon, duyusal düzenleme ve duygusal boyut birlikte ele alınır |
| Kaygılı, korkuları var, sık öfke patlamaları yaşıyor; bir yaşam olayından sonra değişti | Psikolojik destek; yaşa uygun olduğunda oyun terapisi | Duygusal ve ilişkisel süreçler psikolojinin alanıdır |
| Okuma, yazma veya matematikte süregelen zorluk yaşıyor | Gelişimsel değerlendirme; yazmanın motor boyutu için ergoterapi | Güçlü yönleri ve desteklenmesi gereken alanları görmek için |
| Gelişimiyle ilgili genel bir endişeniz var ama neyle başlayacağınızı bilmiyorsunuz | Gelişimsel değerlendirme | Güçlü yönleri ve öncelikli alanları görmek için |
| Siz ebeveyn olarak zorlanıyorsunuz: sınır koyma, uyku, ekran, kardeş çatışması | Ebeveyn danışmanlığı | Ailenin günlük hayatına uygun, tutarlı adımlar |
Ergoterapist neye bakar?
Ergoterapist, çocuğun günlük yaşamda yapması gereken ve yapmak istediği etkinliklere (oyun, öz bakım, okul) nasıl katıldığına bakar. Bir becerinin neden zorlandığını motor, duyusal, dikkat ve çevre açısından analiz eder ve oyun temelli bir plan oluşturur. Ayrıntılı bilgi: Ergoterapi nedir?
Psikolog neye bakar?
Psikolog; çocuğun duyguları, davranışları, ilişkileri ve düşünce süreçleriyle çalışır. Gerektiğinde psikolojik ölçme araçları kullanır, çocukla ve aileyle düzenli görüşmeler yapar. Therability'de psikolojik destek ve danışmanlık hizmetimiz bu alanda çalışır. İki alanın birbirini nasıl tamamladığını Ergoterapi ve psikolojik destek bir arada yazımızda anlattık.
Ergoterapi ve psikolojik destek birlikte çalışabilir mi?
Evet ve çoğu zaman en iyi sonuç böyle alınır. Örneğin sese hassas ve aynı zamanda kaygılı bir çocukta ergoterapi duyusal stratejilere, psikolojik destek ise kaygıyla baş etme becerilerine odaklanır. Therability'de iki alan aynı uzman tarafından yürütüldüğü için hedefler baştan uyumlu planlanır; aile iki ayrı merkez arasında gidip gelmek zorunda kalmaz.
Çocuğunuz bir tanı aldıysa ya da tanı süreci devam ediyorsa
Otizm spektrum bozukluğu, DEHB veya özgül öğrenme güçlüğü gibi bir tanı aldıysanız ya da bu süreç devam ediyorsa, ergoterapi ve psikolojik destek çocuğunuzun günlük yaşamına ve ailenizin uyumuna doğrudan katkı sağlayabilir. Elinizdeki raporları ilk görüşmeye getirmeniz, planlamayı hızlandırır.
Özel eğitim ve rapor süreci
Türkiye'de Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) yetkili hastaneler tarafından, eğitsel değerlendirme ise Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) tarafından yapılır. Bu süreçte çocuğunuzla çalışırken edindiğimiz gözlemleri sizinle paylaşır, süreci nasıl yöneteceğiniz konusunda yanınızda oluruz.
Therability'de hangi değerlendirmeler yapılıyor?
Bahçeşehir'deki merkezimizde psikolojik destek ve ergoterapiyi aynı çatı altında sunuyoruz:
Sık sorulan sorular
Duyu hassasiyeti hangi uzmana gider?
Duyusal hassasiyetler için ilk başvurulacak alan ergoterapidir. Therability'de süreç, çocuğunuzun duyusal profilini ortaya koyan bir duyu bütünleme değerlendirmesiyle başlar.
Yemek seçen çocuk hangi uzmana gitmeli?
Yemek seçme dokuya, kokuya veya ağız içi hassasiyete bağlı görünüyorsa ergoterapi değerlendirmesi iyi bir başlangıçtır. Yemek saatleri ailede gerginliğe dönüştüyse psikolojik destek de sürece eklenebilir.
Çocuğum için psikolog mu ergoterapist mi?
Zorlanma daha çok duygular ve davranışlarla ilgiliyse psikolog; günlük yaşam becerileri, motor beceriler ve duyusal tepkilerle ilgiliyse ergoterapist daha uygundur. İkisi birlikte de gerekebilir; Therability'de her iki hizmeti de aynı merkezde sunuyoruz.
Ergoterapi veya psikolojik destek için doktor sevki gerekir mi?
Özel merkezlerde ergoterapi ve psikolojik destek için genellikle sevk zorunlu değildir; doğrudan bizimle iletişime geçerek randevu oluşturabilirsiniz. Özel sigorta kullanacaksanız sigorta şirketinizin koşullarını sorun.
Çocuğunuz için hangi değerlendirmeyle başlanabileceğini öğrenin
Gözlemlerinizi bizimle paylaşın; çocuğunuzun ihtiyacına uygun değerlendirme hakkında bilgi verelim.